Neredeyim? Bölüm 4. (Bölüm 1 için tıklayınız)

Danniel C. Dennett

Çok uzun zaman geçmeden farkına vardığım gibi, bu durumun tek rahatsız edici yönü, birinin birgün yedek beyni - Yorick veya Hubert - Fortinbras'dan ayırıp başka bir vücuda bağlaması idi. Yani bir Johnny-sonradan gelme Rosencrantz veya Guildenstern durumu. O zaman (eğer daha önce olmamışsa) iki farklı insan olurdu. Biri ben olurdum, diğeri de bir çeşit süper-ikiz kardeş. Biri Yorick'in biri de Hubert'in kontrolünde iki vücut olması durumunda acaba dünya Dennett olarak hangisini tanırdı? Ve dünya ne derse desin, acaba hangisi gerçek ben olurdum? Acaba Yorick'in daha önce gelmiş olması ve orijinal Dennett vücüdu olan Hamlet ile olan yakınlığı nedeni ile Yorick beyinli olan mı? Bu bana metafizik bir düzeyde ikna edici olmak için, bir soydan gelme ve yasal sahipliğin ne kadar rastgele olduğunu anımsatan, gereğinden fazla hukuki bir argüman gibi geldi. İkinci vücudun ortaya çıkmasından önce, Yorick'i yedek olarak tutup, vücudumu - yani Fortinbras'ı - Hubert'in yönetmesine izin vermiştim. Bu durumda Hubert-Fortinbras çifti işgal hakkı nedeniyle (bir hukuki önseziyi diğeri ile vuruşturmak gerekirse) gerçek Dennett idi ve Dennett'e ait olan herşeyin yasal mirasçısı idi. Bu ilginç bir soru olmasına rağmen, canımı sıkan başka bir soru kadar beni bunaltmıyordu. Önsezilerim, böyle bir durumda, herhangi bir beyin-vücut çifti hayatta kaldığı sürece benim de haytta kalacağımı söylüyordu ama ikisinin birden hayatta kalmasını isteyip istemediğim konusunda karmaşık duygular içindeydim.

Bu endişelerimi teknisyenlerle ve proje yöneticisi ile konuştum. İki Dennett olma olasılığı, sosyal nedenlerden dolayı benim için kabul edilemezdi. Ne karımın ilgisi için kendimin rakibi olmak istiyordum ne de mütevazi öğretim görevlisi maaşımı iki Dennett'in paylaşması fikri hoşuma gidiyordu. Daha da korkunç ve tatsızı, bir başkası hakkında bu kadar çok şey bilmek ve onun da benim hakkımda aynı bilgiye sahip olmasıydı. Nasıl birbirimizin yüzüne bakacaktık? Laboraturdaki arkadaşlar olayın olumlu yönünü göremediğimi söylediler. Yapmak istediğim ama sadece tek bir kişi olduğum için yapamadığım pekçok şey yok muydu? Şimdi bir Dennett evde kalır, profesör ve iyi bir koca olur, diğeri ise seyahat ve macera dolu bir hayata atılabilirdi. Ailesini özlerdi elbette ama diğer Dennett'in evde işlere göz kulak olduğu fikri ile içi de rahat olurdu. Aynı anda hem sadık hem de çapkın olabilirdim. Kendimi bile boynuzlayabilirdim. Arkadaşların anlattığı, zaten fazla mesaide olan hayal gücümü daha da zorlayan diğer korkunç olasılıklardan bahsetmek bile istemiyorum. Fakat Oklahama'da (yoksa Houston'da mı) yaşadığım acılar beni daha az maceracı yapmıştı ve ve bana sunulan (tabii ilk başta bana mı sunulduğunu tam bilemediğim) bu olasılıklardan uzak durdum.

Bunun dışında daha da kabul edilemez olan bir olasılık daha vardı. Yedek beyinin, Yorick yada Hubert farketmez, Fortinbras'tan gelen girdiler ile bağlantısı kesilebilir ve öylece bırakılabilirdi. Bu durumda, aynen biraz evvelki gibi, iki Dennett olurdu. Yani benim ismime ve mallarım üzerinde hak iddaa edecek biri Fortinbras'ta vücut bulan ve öteki zavallı bir şekilde vücutsuz iki Dennett. Hem bencillik hem de yardımseverlik duygularım bunu önlemek için beni harekete geçirdi. Benim (bizim? hayır, benim) iznim olmadan kimsenin bağlantılarla veya ana kumanda düğmesi ile oynamaması konusunda ne önlemler alındığını sordum. Tüm yaşantımı laboraturada bağlantıların başında nöbet tutarak geçiremeyeceğime göre, laboratuardaki tüm elektronik cihazların kilit altında tutulmasına karar verdik. Hem Yorick'in yaşam destek ünitesi hem de Hubert'in güç kaynağı güvenli cihazlar ile korunacak ve ben tek ana düğmeyi, bir radyo vericiye bağlı bir halde, hep yanımda taşılabilecektim. Onu hep belimde taşırım - bir dakika - hah işte burada. İki üç ayda bir kanal değiştirip durumu kontrol ederim. Bunu tabii ki kazara öbür kanal bir şekilde ölü yada başka bir işle meşgul ise, beni koruyacak ve düğmeyi geri çevirerek beni karanlıktan çekip çıkaracak bir arkadaşım yanımda iken yaparım. Böyle bir durumda vücudumun başına gelenleri, duyduklarımı, gördüklerimi ve hissettiklerimi algılayabileceğim halde, düğmeyi geri çeviremezdim. Söylemeyi unuttum, düğmenin iki durumu işaretlenmemişti yani herhangi bir anda Yorcik'e mi Hubert'e mi bağlı olduğumu bilemiyordum. (Bazılarını bu durumda, bırakın nerede olduğumu, kim olduğumu bile bilemeyeceğimi söyleyebilir. Ama artık bu tür yansımalar benim kendi Dennettliğim ve kendimin kendim olma hissi üzerinde pek etkili değil. Eğer kim olduğumu gerçekten bilmediğim bir anlamda doğru ise, bu da çok önemli felsefi doğrulardan biri olsa gerek.) Herneyse, şimdiye kadar ne zaman düğmeyi çevirdiysem bir sorun yaşamadım. Bir daha deneyelim bakalım....

" TANRIYA ŞÜKÜR! DÜĞMEYİ HİÇ ÇEVİRMEYECEKSİN SANDIM! Son iki haftanın ne kadar korkunç olduğunu bilemezsin - ama şimdi Araf'ta bekleme sırası sende. Nasıl da bu anı bekledim! Anladınız mı, - afedersiniz baylar bayanlar ama bunu benim .. ee. .. kardeşime açıklamam lazım ama o zaten size gerçekleri anlattı, umarım anlayış gösterirsiniz - yaklaşık iki hafta önce iki beynimiz arasındaki eşzamanlılık biraz aksadı. Şu andaki beynim Yorick mi yoksa Hubert mi, sizin gibi ben de bilmiyorum ama bu iş bir başlayınca, her bir girdi için biraz farklı bir algı durumu oluşuyor ve bu çok kısa zamanda bir çığ etkisi yapıyor ve fark kısa zamanda çok büyüdü. Bir anda vücudumun - vücudumuzun - kontrolünü elde tuttuğum yanılsaması yokoldu. Yapabileceğim hiçbir şey yoktu. Sana seslenemezdim. BENİM VARLIĞIMIN BİLE FARKINDA DEĞİLDİN! Bu sanki bir kafese kısılmak gibi bir şey. Hayır, aslında insanın içine bir kötü ruh girmesi gibi bir şey. Söylemek istemediğim şeyleri söyleyen kendi sesimi duymak, ellerimin istemli omayan hareketler yaptığını izlemek. Oramı buramı kaşıdın ama benim istediğim yerleri değild. Hep sağa sola dönüp bir rahat uyku uyutmadın. Bir sinir çöküntüsünün eşiğinde bitkin halde idim, senin günlük aktivitelerinin akışında sürükleniyor ve düğmeyi çevireceğin günü bekliyordum."

" Şimdi senin sıran, ama en azından sen, benim senin orada olduğunu bilmemin rahatını yaşayacaksın. Hamile bir kadın gibi, şu anda iki kişi için yiyor - yada tadıyor, koku alıyor ve görüyorum - ve senin için işleri kolaylaştıracağım. Merak etme. Şu konuşmam bitince sen ve ben Houston'a gideceğiz ve bir vücudumuz daha olması için neler yapabileceğimize bakacağız. İstersen sana bir kadın vücudu bile alabiliriz, istediğin renkte olabilir yeni vücudun. Dur bir dakika. Sana ne diyeceğim. Adil olmak gerekirse, ikimizin de bu vücudu istemesi halinde kimin bu vücudu alacağı ve kimin yeni bir vücut seçeceği konusunda proje yöneticisinin yazı-tura atmasına izin vereceğime söz veriyorum. Bu adil bir sonucu garantiler, değil mi? Bu insanlar şahidim olsun."

" Baylar, bayanlar, az evvel duyduğunuz konuşma pek benim yapmak isteyeceğim bir konuşma değildi ama sizi temin ederim ki söylediği herşey doğru idi. Şimdi izin verirseniz, otursam - otursak - iyi olacak sanırım."

-SON-